قافیه
لطفا این شعر ها را بخوانید
برگ درختان سبز در نظر هوشیار
هر ورقش دفتریست معرفت کردگار
(سعدی)
کم گوی و گزیده گوی چون در
تا ز اندک تو جهان شود پر
(نظامی)
به آخر این ابیات دقت کنید.
حروف و صدا های مشترک را پیدا کنید.
قافیه چیست؟
در شعر فارسی، به حروف و صداهایی که در پایان مصراعها تکرار میشوند و باعث ایجاد آهنگ و موسیقی در شعر میشوند، قافیه میگوییم.
.حتی رد پای این قافیه را میتوان در ترانه های روزمره پیدا کرد
قالب های شعری
شما در کلاس ششم، با قالب مثنوی آشنا میشوید.
در مثنوی هر بیت قافیه ای جداگانه دارد.
دو تا از مهم ترین مثنوی های زبان فارسی را نام ببرید.
نخست: شاهنامه فردوسی
دوم: مثنوی معنوی اثر مولوی
نکته: چون این اشعار بلند بودند، شاعران بیشتر از قالب مثنوی استفاده میکردند؛ زیرا در مثنوی هر بیت قافیهٔ جداگانهای دارد و شاعر برای بیان مطالب طولانی راحتتر است.
چرا شعر؟ چرا قافیه؟
در روزگاران گذشته که صنعت چاپ نبود و سوادآموزی تنها در انحصار طبقات خاص و اشراف جامعه قرار داشت،
شاعران برای آنکه سروده هایشان به آسانی در حافظه مردم بماند و سینه به سینه نقل شود،
از قالب های منظمی همچون غزل، قصیده، مثنوی، قطعه، دوبیتی و رباعی بهره می بردند.
آنچه این قالب ها را از یکدیگر متمایز می ساخت و به هر کدام هویت مستقلی می بخشید،
تنها نحوه و شکل به کارگیری قافیه در چیدمان ابیات بود. این وزن و آهنگ کمک میکرد
تا اشعار راحت تر در ذهن ماندگار شوند.
حالا بیاید باهم قافیه بسازیم.
تاب و قاب: (پایان هر دو با اب)
سایه و پایه: (پایان هر دو با ایه)
سفر و خطر: (پایان هر دو با ـَر)
دو تمرین کوچک برای تو:
یک) میتوانی بگویی چرا کتاب و آفتاب میتوانند قافیه باشند؟ صدای مشترک آخر آنها چیست؟
دو) مدام در زندگی روزمره به دنبال کلمات هم قافیه باش. و هر از چندگاهی برای آن جمله بساز.